Connect with us

Teknoloji

142 yıldır devam eden deney

142 yıldır devam eden deney

Bir yüzyıldan daha uzun bir zaman evvel, 1879 senesinde, bilim tarihinin en uzun süren deneylerinden biri Michigan, East Lansing’de başladı. Her 20 senede bir, bilim insanları bu deneyi hakimiyet ediyor. Salgın nedeniyle bir sene gecikmenin ardından geçtiğimiz hafta bir defa daha bu deney hakimiyet edildi.

Nisan 1879’da William Beal, her biri kumlu toprak ve bölgeye ait otların 1.000’den fazla tohumunu kapsayan 20 şişeyi, şu anda Michigan Eyalet Üniversitesi yerleşkeyi arazisi içerisinde olan saklı bir yere gömdü. Beal, nebat ilaçlarının evvelinde tohumların toprakta ne kadar uzun bir zaman yaşamda kalabileceğini bilmenin çiftçilere takviyeci olacağını düşünüyordu. Şişeler, tohumların yeşermesini önlemek için sarihlikleri alt bakacak biçimde gömüldüler ancak Beal, her 5 senede bir bir şişeyi çıkartarak tohumları yararlı toprağa aktarmayı ve nelerin uzun süreli tehdit oluşturduğunu bilmeyi tasarlıyordu.

Şayet deney Beal’in orijinal tasarısıyla devam etseydi, kendisinin vefatından sonra uzun bir zaman daha devam edecek, ancak geçtiğimiz asrın sonlarında sona erecekti. Ama 1920’de yalnızca birkaç cinsin varlıklarını gözetmeye devam etmesi ile birlikte 5 senelik döngünün artık afaki olduğuna karar verildi. O zamandan beri kalan şişeler 20 senede bir çıkartılıyorlar ve geçtiğimiz sene sondan beşinci şişenin çıkartılması gerekiyordu.

Şişe, salgın nedeniyle ertelenen çıkartma anını 21 Nisan, Çarşamba sabahında yaşadı. Beal’in mirasını üstlenenler, meraklı bireylerin veya hasar vermek isteyenlerin kalan dört şişeyi bulmasından kaygı dinledikleri için bu bölge sıkı bir biçimde gizem olarak saklanıyor ve şişeleri çıkarmak için yapılan kazılar gece vakti, karanlıkta, kürekler ve meşaleler ile yapılıyor. Çıkartılan tohumlar daha sonra bir ekim toprağına yerleştiriliyor ve bulaşma olasılıklarından korunarak ışık altında yakalanıyor.

Beal’in şişelere yerleştirdiği cinslerin büyük bir kısmı deneyin ilk birkaç senesinde filizlenmeyi vazgeçmiş olsa da, öbürleri çok daha dayanıklı olduklarını gösteriyor. 2000 senesinde Beal Botanik Bahçesi’nin idareyicisi Profesör Frank Telewski, 50 “moth mullein” bir sığırkuyruğu cinsi tohumunun neredeyse yarısını ve tek bir Malva rotundifolia tohumunu çimlendirmeyi muvaffak oldu.

Derrick L. Turner/Michigan Eyalet Üniversitesi

Şimdi 60’larında olan Telewski, kazıda kendine takviyeci olması ve kalan şişelerin gömülme yerlerinin saklı bilgisini taşımaları için üç genç öğretim azasını kendi seçti. Ancak bu yerin korunması, yalnızca unutulma tehlikesini barındırmıyor, üniversitenin yanlış bir yerde yapmayı tasarladığı rastgele bir inşaat veya kazının, sualin bütün olarak nerede olduğunu belirtmeden değişik bir yere taşınması gerekiyor.

Hatta NPR’ın söylediğine göre oldukça bedelli olarak görülen bir harita ve Telewski’nin belleğine karşın doğru noktayı karanlıkta bulmak beklenenden daha güç oldu ve takım, gün doğumuna kadar muvaffak olamayacaklarından kaygılanmaya başladı.

Deneyin bitirilmesi ismine her cinsin 50 temsilcisinin çoğu tekerrür ekiliyor ancak daha zafersiz olan cinslerden birkaç misal, iç hücre yapısının gidişatını analizi için moleküler biyolog Dr. Margaret Fleming‘e verildi.

Beal deneyi bazen Dünya’nın en uzun bilimsel deneyi olarak belirlense de, Guinness Rekorlar Kitabı’na göre bu unvan, 1843 senesinden beri başka bir deyişle Beal’in deneyinin başlangıcından 36 sene evvel gübrelerin kış buğdayı üzerindeki tesirini araştıran Broadbalk Deneyi‘ne verilmiş gidişatta.

20 senelik döngü ile Beal’in şişeleri 2100 senesinde, başka bir deyişle deneyin başlamasından 221 sene sonra sona erecek. Yedi sene evvel başlatılan ve muhtemelen Beal’in çalışmasından esin alan bir bakteriyel yaşayabilirlik deneyi ise bu müddeti iki katından aşırısına çoğaldırmayı ve 500 sene süresince devam etmeyi amaçlıyor.

142 yıldır devam eden deney sizlere teknolojimuhbiri.com ile özel olarak hazırlanmıştır.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kategoriler